Як сухан метавонад инсонро ба комёбӣ ё нобудӣ барад. Эссеи омӯзандае дар партави ҳикмати Ҷалолуддини Румӣ.
Эссе: «Оламеро як сухан вайрон кунад»
Эссе: «Хуштар зи китоб дар ҷаҳон ёре нест»
Эссе ё иншо дар мавзӯи «Хуштар зи китоб дар ҷаҳон ёре нест, Дар ғамкадаи замона ғамхоре нест. Ҳар лаҳза аз ӯ ба гӯшаи танҳоӣ, Сад роҳате ҳасту ҳаргиз озоре нест.».
Эссе: «Кори имрӯзро ба фардо магзор»
Эссе дар бораи аҳамияти вақт, иҷрои кори рӯз, зарари таъхир ва оқибати гузоштани кор ба фардо.
Оламеро як сухан вайрон кунад
Оламеро як сухан вайрон кунад,
Рӯбаҳони мурдаро шерон кунад.
Эссе: «Заҳр бодо шири модар бар касе»
Эссе бар асоси байти Лоиқ Шералӣ: «Заҳр бодо шири модар бар касе, К-ӯ забони модарӣ гум кардааст.»
Ҳаққи устод аз падар беш аст
Наравӣ то ба хизмати устод,
Илму ирфон куҷо бигирӣ ёд? …
Эссе: «Худписандӣ далели нодонист, охири вай фақат пушаймонист»
Эссе ё иншо дар мавзӯи мақоли тоҷикӣ «Худписандӣ далели нодонист, охири вай фақат пушаймонӣ». Шарҳи моҳият, мисолҳо ва аҳамияти тарбиявӣ.
Эссе: «Сухан бисёр дону андаке гӯй»
Эссе ё иншо дар мавзӯи «Сухан бисёр дону андаке гӯй, Якеро сад магӯ, садро яке гӯй.». Ин шеър яке аз фармудаҳои арзишманди Саъдии Шерозӣ аст, ки моро ба ақлу фаҳму хирад дар гуфтор ва андеша даъват менамояд.
Заҳр бодо шири модар бар касе
Заҳр бодо шири модар бар касе,
К-ӯ забони модарӣ гум кардааст.
Эссе: «Мардӣ набувад фитодаро пой задан»
Эссе дар бораи байти Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ «Мардӣ набувад фитодаро пой задан, гар дасти фитодае бигирӣ, мардӣ!». Маънои ҳақиқии мардӣ дар ёрии фитода ва ғамхорӣ ба инсонҳо тавсиф мешавад.
Эссе дар бораи модар
Эссе дар бораи модар: васфи муҳаббат, меҳрубонӣ ва фидокории модар дар зиндагии инсон. Модар — рамзи раҳмат ва офарандаи меҳр аст.
Эссе: «Ҳаққи устод аз падар беш аст»
Эссе дар бораи нақши устод, суханони Камолуддини Биноӣ ва аҳамияти илму тарбия: чаро ҳаққи устод аз падар беш аст.
Эссе: «Аз замин нонрезаҳоро чида мемолам ба чашм»
Эссе ё иншо дар мавзӯи «Аз замин нонрезаҳоро чида мемолам ба чашм,
Нони гарми меҳнатиро дида мемолам ба чашм.». Нон дар фарҳанги тоҷикон на танҳо ғизои муҳим, балки муқаддасотест, ки онро ба меҳнат ва ҳаёти шоиста рабт медиҳанд.
Эссе: «Дӯст он бошад, ки гирад дасти дӯст»
Эссе дар бораи дӯстии ҳақиқӣ бо такя ба сухани Саъдии Шерозӣ: дӯст он аст, ки дар рӯзи сахтӣ ва дармондагӣ дасти ҳамроҳашро гирад.
Эссе дар бораи тирамоҳ
Эссе ё иншодар бораи тирамоҳ — фасли зебо, ором ва пурмаъно, ки инсонро ба андеша ва эҳсос меорад.
Эссе: «Агар дар ҷаҳон набвад омӯзгор»
Ин эссе аҳамияти омӯзгорро дар рушду пешрафти ҷомеа баррасӣ мекунад. Бо такя ба суханони Абдурраҳмони Ҷомӣ, дар он нақши омӯзгор дар паҳн намудани дониш ва аз байн бурдани ҷаҳолат таъкид мешавад. Муаллиф нишон медиҳад, ки бе омӯзгор торикӣ ғолиб меояд ва танҳо бо қадршиносии онҳо метавон ояндаи равшан сохт.
Эссе: «Нигар, то чӣ корӣ, ҳамон бидравӣ»
Эссе ё иншо дар мавзӯи «Нигар, то чӣ корӣ, ҳамон бидравӣ, Сухан ҳар чи гӯйӣ, ҳамон бишнавӣ.». Абулқосим Фирдавсӣ, шоири бузурги форс-тоҷик, дар осори худ на танҳо таърихи қаҳрамонон, балки панду андарзҳои муҳим барои зиндагии инсонро низ ҷой додааст.
Эссе: «Одамон аз дӯстӣ ёбанд бахт»
Эссе ё иншо дар бораи дӯстӣ ва душманӣ, дар бораи шеъри Мирзо Турсунзода, дар мавзӯи байт: «Одамон аз дӯстӣ ёбанд бахт, Душманӣ орад ба мардум рӯзи сахт.».
Эссе: «Ҷаҳонро хуррамӣ аз деҳқон аст»
Эссе ё иншо дар мавзӯи «Ҷаҳонро хуррамӣ аз деҳқон аст, Аз ӯ гаҳ заръ, гоҳе бӯстон аст.». Эссе ба нақши деҳқон дар ободии ҷаҳон ва аҳамияти меҳнату сабри ӯ бахшида шудааст.
Эссе: «То тавонӣ, дӯстонро гум макун»
Эссе ё иншо дар мавзӯи шеъри Мирзо Турсунзода: «То тавонӣ, дӯстонро гум макун, Дӯстони меҳрубонро гум макун.».